Thuế tối thiểu toàn cầu là gì và ai bị ảnh hưởng?

Thuế tối thiểu toàn cầu (GMT) theo khuôn khổ OECD yêu cầu tập đoàn đa quốc gia có doanh thu hợp nhất từ 750 triệu EUR trở lên phải chịu thuế thu nhập doanh nghiệp thực tế (ETR) tối thiểu 15% trên phạm vi toàn cầu. Nếu một quốc gia áp thuế hiệu dụng thấp hơn ngưỡng này, phần chênh lệch sẽ bị thu ở nơi khác.

• Điểm cần lưu ý: nhà máy FDI quy mô nhỏ hoặc vừa tại Việt Nam, nếu thuộc tập đoàn mẹ lớn (Hàn Quốc, Nhật Bản, Đài Loan, Singapore), vẫn nằm trong phạm vi rà soát — dù doanh thu tại Việt Nam chỉ vài trăm tỷ đồng.

• Ngược lại, FDI độc lập hoặc thuộc tập đoàn chưa đạt ngưỡng doanh thu 750 triệu EUR thì không bị ảnh hưởng, vẫn áp dụng chính sách thuế TNDN thông thường.

Vì sao ưu đãi thuế TNDN truyền thống không còn đủ hấp dẫn?

Nhiều doanh nghiệp FDI trước đây được hưởng thuế suất ưu đãi 10% hoặc miễn thuế trong giai đoạn đầu. Khi GMT có hiệu lực, nếu thuế hiệu dụng tại Việt Nam thấp hơn 15%, phần chênh sẽ bị thu ở quốc gia khác — nhà đầu tư không còn hưởng lợi thực từ ưu đãi, còn ngân sách Việt Nam có nguy cơ thất thu ra nước ngoài. Vì vậy Việt Nam thông qua Nghị quyết 107/2023/QH15, áp dụng thuế TNDN bổ sung nội địa đạt chuẩn để giữ lại nguồn thu này.

Quỹ Hỗ trợ đầu tư (Nghị định 182/2024/NĐ-CP) hỗ trợ những gì?

Khác với ưu đãi thuế mang tính thụ động (chỉ phát huy khi có lợi nhuận chịu thuế), Quỹ Hỗ trợ đầu tư hỗ trợ trực tiếp bằng tiền mặt hoặc bù đắp chi phí — không thông qua giảm nghĩa vụ thuế. Lợi ích thể hiện ngay ở dòng tiền, tập trung vào dự án công nghệ cao, có R&D thực chất và quy mô chiến lược.

Đối tượng ưu tiên của Quỹ: doanh nghiệp công nghệ cao, chip – mạch tích hợp bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, có mức vốn đầu tư từ 12.000 tỷ đồng trở lên hoặc doanh thu tối thiểu 20.000 tỷ đồng/năm. Các khoản chi hỗ trợ gồm chi phí R&D, đào tạo lao động, tài sản cố định và một số hạng mục khác.

Nhà đầu tư FDI vào KCN nên chuẩn bị gì?

• Xác định doanh nghiệp/tập đoàn mẹ có thuộc phạm vi GMT không, rà soát thuế hiệu dụng (ETR) hiện tại.

• Chuẩn bị hồ sơ tiếp cận Quỹ Hỗ trợ đầu tư nếu thuộc nhóm công nghệ cao/bán dẫn/R&D.

• Chọn địa điểm KCN đáp ứng yêu cầu công nghệ cao: hạ tầng điện ổn định, năng lượng sạch, khả năng mở rộng và pháp lý minh bạch.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Q: Thuế tối thiểu toàn cầu áp dụng tại Việt Nam từ khi nào?

A: Từ năm tài chính 2024 theo Nghị quyết 107/2023/QH15. Năm 2026 là giai đoạn thực thi đầy đủ với nhiều hướng dẫn chi tiết hơn.

Q: Doanh nghiệp FDI nhỏ có bị ảnh hưởng không?

A: Có, nếu thuộc tập đoàn mẹ có doanh thu hợp nhất từ 750 triệu EUR — dù doanh thu tại Việt Nam nhỏ. FDI độc lập chưa đạt ngưỡng thì không.

Q: Quỹ Hỗ trợ đầu tư hỗ trợ theo hình thức nào?

A: Hỗ trợ trực tiếp bằng tiền mặt hoặc bù đắp chi phí (R&D, đào tạo, tài sản cố định...), phi thuế — theo Nghị định 182/2024/NĐ-CP.

Q: Ngành nào được Quỹ ưu tiên?

A: Công nghệ cao, chip – bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, với ngưỡng vốn hoặc doanh thu theo quy định.

Q: Ưu đãi thuế TNDN còn giá trị không?

A: Vẫn áp dụng với FDI ngoài phạm vi GMT. Nhóm trong phạm vi cần chuyển trọng tâm sang cơ chế hỗ trợ trực tiếp mới.

Ba văn bản pháp lý cốt lõi khi tư vấn: Nghị quyết 107/2023/QH15, Nghị định 236/2025/NĐ-CP và Nghị định 182/2024/NĐ-CP. Kland cùng Trustconsulting đồng hành rà soát phạm vi áp dụng và hồ sơ tiếp cận Quỹ cho nhà đầu tư FDI vào KCN